เพชรพระอุมาเป็นนิยายที่ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวาง ทุกเพศ ทุกวัย เป็นเรื่องที่แต่งขึ้นจากจินตนาการ แต่ก็นำเอาความรู้ด้านต่างๆของผู้ประพันธ์เข้ามาประกอบ ทั้งทางเชิงพราน เรื่องปืนที่ผู้ประพันธ์ถนัด ได้มีนักศึกษาสองท่าน นำนวนิยายเรื่องนี้มาทำเป็นวิทยานิพนธ์ คือ
สุภารัตน์ ศุภภัคว์รุจา ได้ทำวิทยานิพนธ์เรื่อง นวนิยายแนวผจญภัย : จาก คิง โซโลมอนส์ ไมนส์ ล่องไพร ถึงเพชรพระอุมา (ภาคหนึ่ง) ในปี พศ. 2541
วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาลักษณะของนวนิยายแนวผจญภัยในป่า โดยวิเคราะห์จากนวนิยายแนวผจญภัยเรื่อง คิงโซโลมอนส์ไมนส์ ล่องไพร และ เพรชพระอุมา ภาคหนึ่ง ศึกษาอิทธิพลของนวนิยายเรื่อง คิงโซโลมอนไมน์ ที่มีต่อ ล่องไพร และ เพรชพระอุมา ภาคหนึ่ง และศึกษาอิทธิพลของล่องไพร ที่มีต่อเพชรพระอุมา รวมทั้งศึกษาลักษณะเฉพาะตนของนวนิยายเรื่อง เพชรพระอุมา
จากการศึกษาวิเคราะห์นวนิยายแนวผจญภัยเรื่อง คิงโซโลมอนไมน์ ล่องไพร และ เพชรพระอุมา สรุปได้ว่านวนิยายแนวผจญภัยในป่าต้องประกอบไปด้วยตัวละครหลักสองกลุ่มคือฝ่ายนายจ้างและพรานนำทาง ซึ่งมีความจำเป็นบางอย่างต้องเดินทางไปยังสถานที่แห่งหนึ่งที่ไม่คุ้นเคย ในการเดินทางจะต้องมีแผนที่หรือคนนำทาง และระหว่างเดินทางตัวละครต้องเผชิญกับอันตรายนานัปการจนแทบจะเอาชีวิตไม่รอดก่อนการเดินทางถึงจุดหมาย
ผลการวิจัยเปรียบเทียบนวนิยายผจญภัยทั้งสามเรื่องพบว่า ล่องไพร และ เพชรพระอุมา ได้รับอิทธิพลมาจาก คิงโซโลมอนไมนส์ น้อย อินทนนท์นำแนวคิดเรื่องการเดินทางเข้าไปในป่าเพราะเหตุผลบางอย่างจาก คิงโซโลมอนไมนส์ มาเป็นแนวในการประพันธ์นวนิยายชุด ล่องไพร ส่วนพนมเทียนได้รับอิทธิพลทั้งด้านโครงเรื่อง (การเดินทางเข้าไปในป่าเพื่อหาสมบัติและตามหาคนที่หายสาบสูญ) ตัวละคร ฉากและเหตุการณ์ บทสนทนาและการจบเรื่องในการแต่ง เพชรพระอุมา ภาคหนึ่ง
นอกจากได้รับอิทธิพลมาจาก คิงโซโลมอนไมนส์ พนมเทียนน่าจะได้รับอิทธิพลในการแต่งนวนิยายเรื่อง เพชรพระอุมา มาจาก ล่องไพร ด้วย เพราะเรื่องราวการผจญภัยบางตอนใน เพชรพระอุมา คล้ายกับ ล่องไพร แต่อิทธิพลที่ได้รับนั้นไม่ชัดเจนเท่ากับอิทธิพลที่ได้จากนวนิยายเรื่อง คิงโซโลมอนไมนส์ แม้พนมเทียนจะได้รับอิทธิพลในการแต่งนวนิยายเรื่อง เพชรพระอุมา มาจากนวนิยายเรื่องอื่นแต่ เพชรพระอุมาก็เป็นนวนิยายที่มีลักษณะเฉพาะตนสูงเรื่องหนึ่ง เพราะพนมเทียนนำอิทธิพลที่ได้รับมาผสมผสานเข้ากับประสบการณ์และความรู้ในด้านต่างๆของตนเข้าไปอย่างเหมาะสมทำให้ เพชรพระอุมา สนุกสนานและน่าติดตามมากยิ่งขึ้น
ส่วนสริญญา คงวัฒน์ ได้ทำวิทยานิพนธ์เรื่อง วิเคราะห์ภาพสะท้อนเชิงพรานในนวนิยายเพชรพระอุมา ของพนมเทียน เสนอต่อมหาวิทยาลัยทักษิณ เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตรปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย พฤษภาคม 2545
วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มุ่งศึกษาวิเคราะห์ภาพสะท้อนเชิงพรานในนวนิยายเพชรพระอุมาของพนมเทียนจำนวน 11 ตอน เป็นการวิจัยเอกสารและเสนอผลการวิจัยแบบพรรณนาวิเคราะห์ การศึกษาวิเคราะห์ครั้งนี้เพื่อประโยชน์การศึกษาวรรณกรรมปัจจุบัน และวรรณกรรมวิจารณ์
กรวิเคราะห์ภาพสะท้อนเชิงพรานในนวนิยายเพชรพระอุมาของพนมเทียนนี้ ได้กล่าวถึงภูมิหลัง ประวัติ และวิเคราะห์ภาพสะท้อนความรู้เชิงพราน โดยมุ่งเน้นในเรื่อง การยังชีพในป่า การสะกดรอย การหลบหลีกภัย ศิลปะในการล่าสัตว์ การใช้อาวุธ และภาพสะท้อนความเชื่อเชิงพรานในด้านความเชื่อเรื่องผี เรื่องเวทมนต์คาถา เรื่องเครื่องรางของขลัง และเรื่องอาถรรพณ์
ผลการวิจัยสรุปได้ว่า พนมเทียนเป็นนักเขียนที่มีความสามารถในการใช้จินตนาการสร้างผลงานโดยมีความรอบรู้ และประสบการณ์อันหลากหลายเป็นพื้นฐาน จึงสามารถสะท้อนภาพเชิงพรานที่มีลักษณะเด่นเฉพาะตน น่าสนใจในด้านภาพสะท้อนความรู้เชิงพราน เด่นด้วยการชี้นำเกร็ดความรู้ และภาพสะท้อนความเชื่อเชิงพราน ทำให้ผู้อ่านตื่นเต้นสนุกสนาน เหมือนร่วมอยู่ในเหตุการณืจริง และได้รับความรู้ไปพร้อมๆกัน ด้วยเหตุนี้จึงทำให้นวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา ของพนมเทียน เป็นที่นิยมของผู้อ่านโดยทั่วไป
|
