|
(นิตยสารจักรวาลรายสัปดาห์ ปีที่ 1 ฉบับที่ 37 ประจำวันพุธที่ 28 ตุลาคม 2513)
เรียน คุณพนมเทียน ที่รักสนิท
ผมได้ติดตามเรื่องเพชรพระอุมาของคุณมาตั้งแต่ต้นจนบัดนี้ ผมมีความรู้สึกตะขิดตะขวงใจในคำที่ว่า "ราชนิกุล" ที่คุณใช้กับ หม่อมราชวงศ์หญิง ดาริน เป็นอย่างมาก เพราะไม่เข้าใจว่าทำไม ม.ร.ว.ชายเชษฐา และ ม.ร.ว.หญิง ดาริน จึงเป็นราชนิกุล
หลายคราวมาแล้วในระหว่างที่คุณกับผมพบกันที่กรุงเทพ ผมได้เคยท้วงติงคุณอยู่หลายคราวในเรื่องนี้ แต่คุณยังคงใช้อยู่ตลอดมาจนถึงเล่มที่ 131 ฉบับประจำวันที่ 30 กันยายน 2513 ในหน้า 6 คอลัมน์ท้าย คุณเน้นหนักลงไปเลยว่า "ไม่มีอะไรเกิดขึ้นเลย อย่าเข้าใจผิด เธอเป็นกุลสตรีไทย มิหนำซ้ำยังเป็นราชนิกูล..."
ถ้าความเข้าใจของผมไม่ผิด คุณเข้าใจว่า สมาชิกในราชสกุลที่ต่ำกว่าชั้นหม่อมเจ้า คือ หม่อมราชวงศ์ และหม่อมหลวง คือราชนิกูล
ผมถือโอกาสนี้พูดถึงเรื่องความเข้าใจผิดเกี่ยวกับความหมายของคำว่า
"ราชสกุล" "ราชนิกูล" และ "ราชินีกูล" เสียก่อน แต่ก่อนที่จะเขียนอะไรต่อไป จำต้องกราบขอประทานอภัยที่จำต้องยกเอาพระนาม หรือนามของบุคคลบางท่านรวมทั้งนามสกุลของท่านเหล่านั้นมาอ้างอิง
ราชสกุล คือสกุลที่สืบเนื่องมาจากพระเจ้าแผ่นดินทุกรัชกาล คือตั้งแต่รัชกาลที่ 1 ลงมาถึงปัจจุบันนี้ ลำดับลงมาจากเจ้าฟ้าถึงหม่อมเจ้า รองลงมาอีกคือ หม่อมราชวงศ์และหม่อมหลวง ที่เป็นมาแต่โบราณ เราไม่มีนามสกุลใช้กันเพิ่งมามีเมื่อต้นรัชกาลที่ 6 และการใช้นามสกุลสำหรับราชสกุลจึงมาใช้กัน ตั้งแต่หม่อมเจ้าลงมา อาทิเช่น สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ พระนามเดิมพระองค์เจ้าดิศวรกุมาร เป็นต้นสกุล "ดิศสกุล" พระโอรสของเสด็จในกรมพระองค์นี้เป็นหม่อมเจ้า คือมีฐานันดรเป็นหม่อมเจ้าโดยกำเนิด เมื่อออกพระนามจึงใช้ว่า "ม.จ.สุภัทรดิศ ดิศสกุล" ชั้นรองลงมาคือ ม.ร.ว. และ ม.ล. คือตราบใดที่ยังมีอักษรนำหน้าพระนามหรือนามอยู่ ก็ไม่ต้องใช้ ณ อยุธยา ต่อลูกชายหรือลูกหญิงของหม่อมหลวง มีศักดิ์เท่ากับบุคคลธรรมดาสามัญ คือเป็นนายหรือนางสาวและต้องใช้คำว่า ณ อยุธยา ต่อท้ายนามสกุล อาทิเช่น นาวาเอก เลื่อง เสนีย์วงศ์ ณ อยุธยา ร.น.
ราชนิกูล คือ สกุลที่สืบมาทางสกุลเดิมของพระเจ้าแผ่นดิน ซึ่งในสมัยกรุงรัตนโกสินทรของเรานี้ก็มีเพียงสืบจากรัชกาลที่ 1 เท่านั้น คือสกุลทางพระเจ้าแผ่นดิน เมื่อก่อนที่จะเสด็จขึ้นเสวยราชสมบัติ และเท่าที่จำได้ปราศจากการค้นคว้าและสอบทานในขณะที่เขียนนี้ก็มี สกุล ณ บางช้าง เป็น "ราชนิกูล"
"ราชินีกูล" คือสกุลที่สืบมาทางพระมเหษีของพระเจ้าแผ่นดิน แต่ละรัชกาล อาทิเช่น สกุล "สุจริตกุล" ซึ่งเป็นราชินีกูลมาตั้งแต่รัชกาลที่ 4 และมาทับทวีขึ้นในรัชกาลที่ 5 อีก แล้วก็ยังต่อมาถึงรัชกาลที่ 6 อีกด้วย
ผมหวังว่าด้วยข้อเขียนสั้นๆ ที่เขียนมาถึงนี้คงจะให้ความกระจ่างกับบรรดานักประพันธ์ที่ถนัดให้ตัวละครในเรื่องเป็นผู้มีฐานันดร
รักสนิท
วริน อมาตยกุล
ตอบ
ขอบคุณครับ ที่กรุณาให้คำอธิบายในเรื่องนี้มาอย่างละเอียด ซึ่งช่วยให้เกิดประโยชน์เป็นอย่างมากสำหรับผู้ที่สนใจทางราชาศัพท์ และมีการเกี่ยวข้องติดต่อกับเจ้านายในราชสกุลทั้งหลาย รวมทั้งนักเรียน นักศึกษาด้วย
อาจเป็นเพราะความเคยชินและจำเจที่ใช้มานานนมก็ได้ ที่ทำให้ผมและนักเขียนอื่นๆ ส่วนใหญ่ใช้คำซึ่งคุณเห็นว่ายังคลาดเคลื่อนกับข้อเท็จจริง และได้ท้วงติงมานี้กันมาเป็นเวลาช้านาน แต่ถ้าจะดูกันตามพจนานุกรมแล้ว คำว่า ราชนิกูล เห็นอธิบายไว้ว่า เชื้อพระวงศ์, ราชสกุล นั้น หมายถึงตระกูลฝ่ายพระราชา และ ราชินีกูล ก็คือ ตระกูลฝ่ายพระราชินี ถ้าหากว่า ที่คุณอธิบายมานี้ถูกต้องก็ต้องแปลว่า พจนานุกรมฉบับนั้นยังให้ความหมายคลาดเคลื่อนอยู่
ขอขอบคุณอย่างสูงอีกครั้งครับ
พนมเทียน
มีต่ออีก ราชสกุล ราชนิกูล ราชินีกูล (2)
|
ปกิณกะ 