หน้า - ๑๒ -
 
การยังชีพในป่า


  • เข็มทิศ
พนมเทียนได้นำความรู้เรื่องการใช้เข็มทิศ ปรากฏอยู่หลายตอน เช่น ตอนดงมรณะ และสะท้อนให้เห็นความสำคัญของเรื่องนี้จากเหตุการณ์การเดินป่าของคณะเชษฐา ภายใต้การนำทางของพรานรพินทร์ ดังความว่า
ดารินเอ็ดลั่นป่า งัดเข็มทิศออกมาจากกระเป๋าเสื้อ ส่งพรวดไปให้ดูจนเกือบถูกหน้าเขา จนรพินทร์ต้องผงะหน้าหงาย
" นี่ๆ เห็นไหม ทิศเหนือมันอยู่ทางนี้ ตะวันออกมันก็ต้องอยู่ทางนี้ หรือว่าพรานจะเถียงเข็มทิศ อันเป็นมาตรฐานตายตัวของโลก"
" อ้าว! แล้วคุณหญิงก็ไม่บอกเสียแต่แรกว่าดูเข็มทิศเป็น"

(ดงมรณะ หน้า 856)

พนมเทียนนำความรู้เรื่องเข็มทิศ มาสะท้อนให้เห็นความสำคัญของเรื่องนี้จากเหตุการณ์ตอนที่เชษฐา ควักเข็มทิศประจำตัวมาตั้งเข็มหาทิศ เนื่องจากมีหมอกลงจัดมองอะไรไม่เห็นจากเพชรพระอุมา ตอนป่าโลกล้านปี ความว่า
เชษฐาควักเข็มทิศประจำตัวออกเป็นฝา ตั้งเข็มหาทิศ แงชายซึ่งยืนหันหลังให้ทุกคนในขณะนี้ พิสูจน์ได้จากเข็มทิศอันนั้นว่าหันหน้าไปทางด้านตะวันออก อันมีม่านหมอกเป็นฉากกั้นอยู่ ทำให้ไม่สามารถแลเห็นอะไรได้ห่างไกลนัก

(ป่าโลกล้านปี หน้า 1204)

จากตัวอย่างที่ตัดตอนมา พนมเทียนสะท้อนความรู้เรื่องเข็มทิศให้ผู้อ่านทราบว่า ในเมื่อมองอะไรไม่เห็นไม่ทราบว่าเป็นทิศไหน ใช้เข็มทิศหาทิศ แล้วจะไม่หลงทิศ

  • แผนที่
พนมเทียนได้นำความรู้เรื่องแผนที่มาสะท้อนให้เห็นความสำคัญเป็นเหตุการณ์ที่รพินทร์เอาแผนที่จำลอง อธิบายให้คณะนายจ้างฟัง จากเพชรพระอุมา ตอนไพรมหากาฬ ดังความว่า
รพินทร์ล้วงกระเป๋าควักกระดาษที่จำลองเป็นแผนที่ขึ้นมาชี้ให้ดู และอธิบายประกอบอย่างชัดเจน

(ไพรมหากาฬ หน้า 501)

จากตัวอย่าง พนมเทียนสะท้อนความรู้เรื่องนี้ให้เห็นว่าการอธิบายประกอบการเดินทางจำเป็นต้องอาศัยแผนที่

การใช้แผนที่ พนมเทียนสะท้อนความรู้เรื่องนี้ให้เห็นความสำคัญ เป็นเหตุการณ์ตอนที่เชษฐาผู้ซึ่งถือแผนที่อยู่ตลอดเวลาขณะเดินทาง ในเพชรพระอุมา ตอนดงมรณะ ดังความว่า
" ถึงพุเตยที่เราจะหยุดพักกันคืนนี้แล้วไม่ใช่เหรอ" เชษฐาผู้ตลอดเวลามีแผนที่หยาบๆ ศึกษาอยู่ในมือ ร้องถามมาจอมพรานเสยปีกหมวกที่หลบหน้าอยู่ให้ขึ้นไปกองอยู่กลางศีรษะคว้าชายผ้าเคียนเอวขึ้นซับเหงื่อ หัวคิ้วของเขาขมวดอย่างครุ่นคิดพิศวงเร้นลับ
" ครับ ที่นี่แหละพุเตย"
" หนองน้ำอยู่ทางด้านไหน แล้วก็หมู่บ้านพวกกะเหรี่ยงล่ะ ?"
ไชยยันต์ดึงแผนที่จากมือเชษฐาไปดู แล้วลุกขึ้นยืนบนแอกเกวียน พยายามกวาดสายตาไปรอบๆ

(ดงมรณะ หน้า 423)

จากบทสนทนาที่ตัดตอนมา พนมเทียนสะท้อนความรู้เรื่องนี้ให้เห็นว่า การใช้แผนที่มีความจำเป็นสำหรับการเดินทางในป่า

เพชรพระอุมา ตอนจอมผีดิบมันตรัย พนมเทียนได้กล่าวถึงความรู้การใช้และการเขียนแผนที่ไว้ สะท้อนให้เห็นว่าเป็นสิ่งสำคัญอย่างหนึ่งที่ต้องมี ผู้เป็นพรานใช้แผนที่เพื่อการสังเกต และกำหนดเป้าหมาย ดังความว่า
… แผนที่ของมังมหานธาฉบับนี้ ไม่ใช่เอกสารทางภูมิศาสตร์อย่างที่คุณเข้าใจ เทือกเขาพระศิวะที่เรากำลังมุ่งหน้าไปไม่เคยปรากฏมีอยู่ในแผนที่ทางภูมิศาสตร์ใดๆ ในโลกทั้งสิ้น สมมติว่าเราจะเรียกเอกสารโบราณชิ้นนี้ว่าเป็น 'แผนที่' คุณก็ต้องเข้าใจด้วยว่า ผู้ทำแผนที่ฉบับนี้ทำขึ้นจากสายตาเท่าที่เขามองเห็นขณะเขาอยู่บนพื้นดินไม่ใช่อยู่บนอากาศ เขามองออกไปเห็นภาพหรือกระทบความรู้สึกเช่นไร เขาก็เขียนระบุตำแหน่ง เป้าหมายนั้นๆ ออกไปตามสายตาเห็น

(จอมผีดิบมันตรัย หน้า 89)

จากข้อความที่ตัดตอนมา พนมเทียนสะท้อนความรู้เรื่องนี้ให้ผู้อ่านเห็นว่าการเขียนแผนที่มี 2 ลักษณะ คือ ทำขึ้นจากสายตาที่มองเห็นบนพื้นดิน และทำจากการมองเห็นบนอากาศ ซึ่งจะเขียนระบุตำแหน่งเป้าหมายนั้นๆ ตามสายตาที่มองเห็น

  • ไฟฉาย
พนมเทียนได้นำความรู้เรื่องการใช้ไฟฉายมาสะท้อนให้เห็นความสำคัญว่าเป็นเครื่องยังชีพสำหรับเดินป่า ที่สำคัญอย่างหนึ่ง สะท้อนจาก เพชรพระอุมา ตอนไพรมหากาฬ ดังความว่า
รพินทร์ก็ติดตามเข้าไปเป็นคนที่สอง พร้อมกับไฟฉายทันที เขาแหวกม่านตามหลังแงชายเข้าไป ภายในเต็นท์กำลังฉุกละหุก ท่ามกลางแสงริบรี่ของตะเกียงรั้วที่แขวนไว้เสากลางรวมทั้งไฟฉายขนาดแปดท่อน อีกสามกระบอกของกลุ่มนายจ้างที่ฉายสาดอยู่ไปมาสับสนไปหมด…

(ไพรมหากาฬ หน้า 456)

… รพินทร์นำไปในความมืดราวกับแหวนรกรอบด้านนั้น โดยอาศัยแสงไฟฉายช่วยในบางขณะเท่านั้น และสั่งให้ไชยยันต์สงวนแบตเตอรี่ไฟฉายของตนเองไว้ไม่ให้ส่องหมดเปลืองไปโดยไม่จำเป็น

(ไพรมหากาฬ หน้า 602)

จากตัวอย่างที่ตัดตอนมา พนมเทียนสะท้อนความรู้เรื่องนี้ให้เห็นว่าไฟฉายเป็นอุปกรณ์ยังชีพ ที่มีความสำคัญสำหรับเดินป่าที่ให้แสงสว่างในการหาสิ่งของในยามไม่มีแสงอาทิตย์ ดังนั้นพรานจึงไม่ใช้โดยไม่จำเป็น

  • ตะเกียงแบตเตอรี่
พนมเทียนได้นำความรู้เรื่องตะเกียงแบตเตอรี่มาสะท้อนให้เห็นความสำคัญ ว่าเป็นอุปกรณ์ยังชีพที่สามารถพกพาได้ง่าย สะท้อนจากพรานรพินทร์นำขึ้นมาใช้ จากเพชรพระอุมา ตอนป่าโลกล้านปี
… จอมพรานก็เอาตะเกียงแบตเตอรี่แห้งขนาดจิ๋ว ซึ่งสงวนไว้สำหรับใช้คราวจำเป็นที่สุดของคณะ มาเปิดสว่างเรืองขึ้นกลางวง ขอกระดาษจากสมุดไดอาร่ของไชยยันต์มาแผ่นหนึ่ง ยื่นส่งให้แงชายพร้อมกับปากกาหมึกแห้งสั่งว่า
" เอาละ แงชาย แกเขียนภาพอย่างชนิดที่แกเคยเขียนทิ้งไว้ให้ฉันดูคืนก่อนนั้น อีกครั้งหนึ่งซิ…เขียนให้เหมือนที่สุด"

(ป่าโลกล้านปี หน้า 27)

จากข้อความที่ตัดตอนมา พนมเทียนสะท้อนความรู้เรื่องนี้ให้เห็นว่าตะเกียงแบตเตอรี่ เป็นอุปกรณ์ยังชีพที่ให้แสงสว่างยามค่ำคืน และจะต้องใช้ในความจำเป็น

******************************

หมายเหตุ : เนื้อเรื่องคัดลอกบางส่วนจากวิทยานิพนธ์เรื่อง วิเคราะห์ภาพสะท้อนเชิงพรานในนวนิยายเพชรพระอุมา ของพนมเทียน ซึ่งคุณสริญญา คงวัฒน์ ได้เสนอต่อมหาวิทยาลัยทักษิณ เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตรปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย พฤษภาคม 2545

หน้า 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
ถอยหลัง.......หน้าต่อไป

เส้นทาง : สารบัญ เดินป่า ล่าสัตว์ แกะรอยการยังชีพในป่า