ในละแวกใกล้เคียงและที่หนองน้ำรอยของช้างโขลงที่ลงมาชุมนุมกันอยู่ที่ริมหนอง และพากันแตกหนีป่าราบไปเพราะตกใจเสียงปืน… มันมาจากทางด้านตะวันตกเฉียงใต้อันเป็นทุ่งโล่ง อยู่ในระหว่างกำแพงล้อมของเขาใหญ่สี่ด้านและเตลิดบ่ายหน้าไปทางด้านเหนือ ซึ่งรพินทร์อธิบายให้คณะนายจ้างทราบตามคาดคะเนว่า คงจะขึ้นป่าหวายอันเป็นถิ่นของมัน

(ไพรมหากาฬ หน้า 400)

ทิศทางการเดินไม่ได้วกลงสู่หนองน้ำ แต่ตัดด่านทางตะวันออกครู่เดียวก็ลงสู่ลำห้วยแห้งเดิน ไปตามลำห้วยอันคดเคี้ยว ซึ่งเบื้องบนเป็นป่าทึบปกคลุมไปด้วยเถาวัลย์ราวกับอุโมงค์ รพินทร์กระซิบเตือนคณะนายจ้างของเขาให้ระวังด้านบนไว้พอเลยบริเวณอันรกทึบ ก็ไต่ขึ้นฝั่งขวาผ่านไปในระหว่างป่าสักและยางลงสู่ที่ลาดต่ำซึ่งอับชื้น แสงตะวันส่องลอดใบไม้ลงมองเห็นเพียงรางๆ

(ไพรมหากาฬ หน้า 415)

เสียงชะนีโหยอยู่บนปลายไม้เหนือศีรษะลิบๆ นกยูงก็เริ่มร้องแว่วมาให้ได้ยินเสียงและบินเรี่ยอยู่ตามยอดยาง บนต้นหลุมพอใหญ่ที่อยู่ในระดับต่ำลงไปยังหุบเบื้องล่าง

(ไพรมหากาฬ หน้า 415)

บนพื้นที่ทับโถมหนาแน่นไปด้วยใบไม้แห้ง มีใบไม้สดๆ รอยถูกเด็ดใหม่ๆ หล่นเกลื่อนกลาดอยู่นับไม่ถ้วน เขียวพืดไปหมดราวกับใครมาโปรยไว้ ดงบริเวณนั้นเป็นดงมะหวดกับลูกหว้าป่าที่กำลังออกลูกดก ผลของมันถูกสัตว์อะไรชนิดหนึ่งแทะหว่านเมล็ดโปรยไปทั่ว บางกิ่งหักพับคาอยู่กับต้น แลดูโปร่งยับเยินหมดทั้งดง พรานใหญ่ก้มลงหยิบลูกหว้าช่อหนึ่ง ซึ่งถูกหักมาทั้งกิ่งขึ้นมาพิจารณา แล้วส่งมาให้หัวหน้าคณะเดินทาง ซึ่งรับไปอย่างงงๆ … ทหารพระรามประมาณไม่ต่ำกว่า 5-6 ร้อยตัวยกไพร่พลลงมาถล่มป่ามะหวดกับป่าหว้า ก่อนหน้าเรามาถึงไม่เกิน 15 นาที มานี่เองครับ … เราคงจะเจอมันข้างหน้าภายในระยะไม่เกินพันหลานี่แหละ ลงจากเนินนี่ไปก็จะถึงป่าหวายกับป่าไผ่ พวกมันคงหาลูกหวาย หาหน่อไม้กินกันข้างหน้านี่เอง

(ไพรมหากาฬ หน้า 762)

ใกล้หุบทึบเบื้องหน้าเข้าไปเป็นลำดับ ความรู้สึกของทุกคนทวีความข้นหนักอึดอย่างบอกไม่ถูก หนทางนั้นลาดต่ำและต่ำลงจนกระทั่งเห็นดงหวายอยู่เบื้องหน้าห่างไม่เกิน 150 หลา

(ไพรมหากาฬ หน้า 772)

" แล้วทำไมดงแถบนี้ถึงกลายเป็นถิ่นหมีไปโดยเฉพาะล่ะ ?"
" อาหารโปรดของมันมากครับ นายหญิง ดงแถวนี้เต็มไปด้วยหลุมพี ทุเรียนป่าแล้วก็รังผึ้งมากกว่าแถบอื่นๆ พวกมันมักจะชอบมารวมกันหากินอยู่ที่นี่"

(ไพรมหากาฬ หน้า 823)

" เป็นยังไงคะ นกหว้า?" น้องสาวหันมาถามพี่ชายเพราะไม่เคยรู้มาก่อน "ก็เหมือนกับนกยูงนั่นแหละ แต่ขนสีน้ำตาลไม่เขียวเหมือนนกยูง รำแพนได้สวยกว่านกยูงเสียอีก หายากกว่านกยูงมาก ถ้าป่าไหนมีนกหว้า ก็แปลว่าป่านั้นลึกมากทีเดียว ตั้งแต่ออกเดินทางมาเพิ่งจะมาได้ยินเสียงมันร้องเมื่อเย็นนี้เอง แสดงว่าป่าแถบนี้ลึกเอาการแล้ว"

(ไพรมหากาฬ หน้า 823)

" ทิศทางเดินบ่ายหน้าขึ้นสูงเป็นลำดับ ที่สุดก็มาเดินอยู่บนสันเขาอย่างยาวเหยียด หมอกคงปกคลุมอยู่หนาทึบ จนกระทั่งเกือบเที่ยงจึงเบาบางลงบ้างพอจะสังเกตเห็นภูมิประเทศได้ชัด รพินทร์ส่งพรานของเขาสองคน เดินนำหน้าสำรวจทางไปเว้นระยะห่างประมาณ 200 เมตร เพราะอาศัยด่านช้างเป็นทางเดิน ความที่หมอลงจัดจนสังเกตเห็นอะไรไม่ได้มาตลอดเวลาจนใกล้เที่ยง เกรงว่าจะเดินสวนกับโขลงช้าง เข้าในระยะกระชั้นชิดเกินไปตลอดระยะทางไม่ปรากฏวี่แววร่องรอยของสัตว์ใดๆ ทั้งสิ้น นอกจากนกยูงที่ชุมมากเป็นพิเศษ ซึ่งมันตกใจเมื่อขบวนเกวียนเคลื่อนผ่านเข้าไปใกล้ บินพรวดพราดขึ้นมาจากลานดินในซุ้มไม้ทึบขึ้นไปเกาะบนยอดไม้สูงส่งเสียงร้องลั่น เสียงไก่ป่าขันแซ่ไปหมด รอยเท้าสัตว์ต่างๆ ตั้งแต่หมูป่าขึ้นมาจนกระทั่งกระทิงแลเห็นกลาดเกลื่อนไปตลอดทาง ป่าสองฟากทางเต็มไปด้วยรวงผึ้ง และกล้วยไม้ประเภทเอื้องและหวายสีสันแปลกๆ ตา ขึ้นอยู่ตามคาคบไม้ใหญ่และซอกหินผา งามสะพรั่งผิดไปจากป่าทุกตอนที่ผ่านมาแล้ว สลับไปกับเฟิร์นและเถาเครืออันสวยสด ราวกับจะมีใครมาแกล้งแต่งประดับไว้ คณะนายจ้างทั้งสามพากันชมภูมิประเทศรอบด้านนั้นด้วยความตื่นตาตื่นใจแช่มชื่นเบิกบานขึ้น"

(ไพรมหากาฬ หน้า 871)