ดีแล้วบุญคำกับนายเมยสองคนเกณฑ์พวกลูกหาบไปตัดไม้มาปลูกบ้าน ยกพื้นขึ้นเอาไว้เป็นที่พัก อย่านอนกับพื้นเหมือนเช่นที่แล้วๆ มาเลย เพราะต้องอยู่ที่นี่กันอีกหลายวันไม่งั้นฝนตกจะลำบากแล้ว ก็หากิ่งไม้หรือพวกหนามมาสุมไว้ตามช่องทางที่สัตวร้ายมันจะย่องเข้ามาถึงเราได้ ทำเป็นประตูไว้ อะไรที่มันช่วยให้พวกเราทุกคนมีความสะดวกสบายขึ้นได้ก็ช่วยหาเข้า ที่นี่เป็นแคมป์ถาวรของเราแล้ว

(ดงมรณะ หน้า 29)

ผมรับรองว่ามีสัตว์ให้ล่าทุกชนิด นับตั้งแต่เล็กสุดไปจนกระทั่งใหญ่สุด ความจริงระยะทางระหว่างนี้ก็เป็นป่าลึก และถ้าไม่ชำนาญลู่ทางมาก่อน ก็ไม่มีหวังจะไปถึงหล่มช้างได้ นอกจากจะหลงเสียก่อน… ระยะทางตอนนี้จะเป็นการพักผ่อนเที่ยวป่าไปในตัว แต่ภายหลังจากเริ่มต้นเดินทางที่หล่มช้าง ความหมายในการเดินทางของพวกเราจะเปลี่ยนไปในอีกลักษณะหนึ่งทันที ของทุกอย่างเราจะฝากไว้กับหัวหน้ากะเหรี่ยงที่หล่มช้าง พวกลูกหาบก็จะเดินทางกลับ และเราเดินทางต่อไปด้วยสัมภาระจำเป็นเท่าที่จะนำติดตัวไปได้เท่านั้น เพราะถ้าขนมันไปด้วยมากเท่าไร ก็เท่ากับเราแบกน้ำหนักเพิ่มขึ้นเท่านั้น

(ไพรมหากาฬ หน้า 74)

บ้านพักหนองน้ำแห้งมันก็คือ ใจกลางดงนั่นเอง เมื่อสามปีก่อนผมต้องรบกับช้างอยู่นานทีเดียว วันสองวันเสือมันร้องอยู่ใกล้ๆ ในเวลากลางคืน… ป่าแถบนี้ว่าอันที่จริงแล้วก็เรียกว่าเป็นป่ามรณะ พรานถ้าไม่ชำนาญจริงๆ แล้วก็จะไม่กล้าออกเดินอย่างเด็ดขาด แต่ไหนแต่ไรมาก็มีผมและคนของผมเพียง 7-8 คน เท่านั้นที่ท่องเที่ยวอยู่ พรานต่างถิ่นแปลกหน้าจะไม่แผ้วพานเข้ามาเลย หรือถ้าจะเข้ามาก็ต้องอาศัยพวกเรา ที่เรียกว่าป่ามรณะก็คือ แหล่งน้ำ ป่าบริเวณนี้กันดารน้ำอย่างที่สุด ถ้าไม่ชำนาญรู้ตำแหน่งที่ตั้งของหนองน้ำ แล้วเดินเจ็ดวันเจ็ดคืนก็ไม่พบน้ำ … มีหวังอดน้ำตาย เพราะพวกเดินป่าจะเอาน้ำติดตัวไปด้วยอย่างเก่งที่สุด ก็ใช้ได้ไม่เกิน 3 วัน เฉพาะดื่มอย่างเดียว

(ไพรมหากาฬ หน้า 122)

หนทางอันเป็นด่านช้าง ราบโล่งกว้างใหญ่ราวกับใครมาตัดไว้เป็นถนน เป็นลอนคลื่นสูงต่ำสลับกัน สามารถมองในระดับราบไปเบื้องหน้าได้ไม่เกิน 50 เมตร เพราะความสลับเป็นลอนของพื้นที่ บางครั้งก็ไต่ขึ้นสูงและบางครั้งก็ลาดเทลึกลงไป ขวามือเป็นเหวลึก ซ้ายมือเป็นเนินของตีนเขารกชัฏไปด้วยป่าทึบ แสงตะวันใกล้เที่ยงเริ่มจะผ่อนความร้อนแรงเมื่อเข้าอยู่ในเขตหุบก็จะมองเห็นฝูงนกเงือกบินโฉบเป็นระยะนานๆ ครั้ง พวกชะนีหรือฝูงค่างก็ส่งเสียงกราวอยู่บนยอดไม้สูง

(ไพรมหากาฬ หน้า 125)

หนทางบางขณะก็ชันสูง บางขณะก็เทลาดลึกลงไป แสดงให้เห็นชัดว่าตัดไประหว่างเชิงเขาสองฟาก ทางผ่านไปตามหุบเหวและลำห้วยแห้ง กลิ่นไอของป่าผิดแผกไปกว่าเท่าที่ผ่านมาแล้ว อากาศก็เยือกลงในทันทีต่างกันชนิดหน้ามือเป็นหลังมือ … รพินทร์อธิบายให้ไชยยันต์และดารินทราบว่า ทางที่พรานของเขาตัดเพื่อนำเชษฐาและขบวนเกวียนล่วงหน้าไปก่อนนี้เป็นหนทางลัด และป่าแถบนี้ก็เป็นป่าที่จัดว่าลึกเกินกว่าที่พวกล่าสัตว์พื้นบ้าน พวกตัดหวายหรือหาตะเคียนจะกล้าด้นดั้นเข้ามาถึง เพราะฉะนั้นทางจึงมักจะตันทึบอยู่เสมอ ต้องใช้ถางพงตัดทางเข้าไป เขาเองในปีหนึ่งๆ ก็จะผ่ามาเพียงไม่เกิน 2 ครั้งเป็นอย่างมาก แม้จะเคยถากถางไว้ก่อนแล้ว พอทิ้งไว้สัก 3-4 เดือน พวกพงไม้เล็กและเถาวัลย์จะขึ้นมาปิดทางเสียตามเดิมจำต้องฟันป่ากันทุกครั้งที่ผ่านมา

(ไพรมหากาฬ หน้า 338)