มีกล่าวถึงหลายครั้งในเนื้อเรื่องเพชรพระอุมา
ตุ่มสามโคก เป็นตุ่มใส่น้ำใช้ น้ำดื่ม มีหลายขนาด ทำจากเนื้อดินสีแดงส้ม เหมือนสีอิฐหรือสีมันปู เนื้อภาชนะค่อนข้างหนา ทรงปากโอ่งแคบ คอโอ่งจะติดกับไหล่มีลาย ยึดเป็นเส้นคู่ตรงไหล่ ตรงกลางป่องกลม รูปทรงเตี้ยป้อม ปากและก้นโอ่งมีขนาดใกล้เคียงกัน ดังสำนวนที่ว่า อ้วนเหมือนตุ่มสามโคก ลักษณะพิเศษของตุ่มสามโคก คือสามารถใส่น้ำไว้ ดื่มได้ ซึ่งตุ่มน้ำนี้จะเก็บรักษาความเย็นได้เป็นอย่างดี เนื่องจากเนื้อดินเผาไม่เคลือบน้ำยา น้ำจะซึม ซับจับเนื้อดินได้ดี สามารถเก็บความเย็นของน้ำไว้เป็นอย่างดี
ในอดีตตุ่มสามโคกเป็นผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผาที่ขึ้นชื่อมาก ผลิตโดยชาวมอญ อพยพที่อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี ปัจจุบันตุ่มสามโคกของชาวอำเภอสามโคกยังคง ผลิตทั้งแบบดั้งเดิมและพัฒนาให้พิเศษขึ้นด้วยลวดลายต่าง ๆ ให้ดูสวยงามและทันสมัย มีทั้งผลิตขายในประเทศและส่งออกต่างประเทศ
ลักษณะของตุ่มสามโคก ตรงกลางป่องกลม รูปทรงเตี้ยป้อม
โบราณสถานเตาโอ่งอ่าง ตั้งอยู่บริเวณใกล้ ๆ วัดสิงห์ ตำบลสามโคก อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี ทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา ห่างจากตัวเมือง 3 กม. สันนิษฐานว่าเป็นสถานที่แห่งแรก ในสมัยที่ชาวมอญอพยพมาตั้งหลักแหล่ง
ยังมีต่อครับ
่
