วรรณคดีไทยที่ปรากฏในเพชรพระอุมา

นำเสนอโดย ดาริเมยา

วรรณคดีไทยก็เป็นส่วนหนึ่งที่เพชรพระอุมาได้นับมาเป็นส่วนหนึ่งของเนื้อเรื่องด้วย โดยจะใช้วรรณคดีไทยเป็นการถ่ายทอดอารมณ์หรือความรู้สึกต่างๆผ่านวรรณคดีที่เรารู้จักเป็นอย่างดี ผู้จัดทำเองได้ทำการรวบรวมวรรณคดีไทยที่ปรากฏไว้ได้ดังนี้ ซึ่งอาจจะยังไม่ครบถ้วนสมบูรณ์นักหากมีผู้ที่จะให้คำแนะนำผู้จัดทำก็รู้สึกเป็นพระคุณยิ่ง

"ใช่ฉันยอมรับในข้อนี้ คุณคงจำบทพระราชนิพนธ์ได้ว่า

"แม้แผ่นดินสิ้นชายที่พึงเชย อย่ามีคู่เสียเลยจะดีกว่า"

ซึ่งกลอนบทนี้มีต่อจนจบว่า

"พี่พลอยร้อนใจแทนทุกเวลา ฤาวาสนาน้องจะต้องกัน"

ซี่งอิเหนานี้เป็นบทพระราชนิพนธ์ในล้นเกล้ารัชกาลที่ 2 ซึ่งวรรณคดีเรื่องอิเหนานี้จะมีทั้งอิเหนาเล็กและอิเหนาใหญ่ ส่วนอิเหนาในเพชรพระอุมานี้เป็นอิเหนาเล็ก

"อาจจะเป็นจิวยี่กลับชาติมาเกิดก็ได้ คราวนี้จะได้รู้กันว่าตาพรานของเราเป็นขงเบ้งกลับชาติมาเกิดด้วยหรือเปล่า"

แม้ตอนที่ดารินได้แอบมาพบรพินทร์ ทำให้รพินทร์ได้เตือนดารินว่าหากเชษฐาทราบเรื่องนี้คงจะไม่พอใจเป็นอย่างมาก แต่ดารินก็ตอบว่าเชษฐาหรือตัวตลอดเวลาว่าเธอคิดอย่างไรกับรพินทร์ ซึ่งตอนนี้ได้มีการกล่าวถึงความแยบยลในการใช้คนของเชษฐาว่า

"ถ้าคุณเป็นขงเบ้ง แงซายเป็นบังทอง พี่ใหญ่ก็เล่าปี่เราดีๆ นี่เอง"

หรือคำรำพันที่รพินทร์มักจะนึกกับตัวเองอยู่เสมอยามที่ถูกแงซายลูบคมหรือลองดีบ่อยๆว่า

"ฟ้าให้รพินทร์มาเกิดแล้ว ไยต้องส่งแงซายมาเกิดด้วย"

ซึ่งประโยดนี้เป็นคำพูดของ จิวยี่ที่เป็นคู่ปรับของขงเบ้ง

หรือตอนที่รพินทร์โดนมันตรัยหลอกให้ตกเหวในภาคสอง หลังจากที่ได้รับการรักษาและนอนพักรักษาตัวอยู่ แงซายซึ่งได้ถอดจิตออกมาได้กล่าวว่า

"ไม่เป็นไรน่า โบราณว่าหวานเป็นลม ขมเป็นยา ตอนนี้ผู้กองปลอดภัยแล้ว ภายหลังจากเป็น 'จิวยี่รากเลือด'เสียพักใหญ่"

เรื่องสามก๊กนี้เป็นฝีมือการแปลของเจ้าพระยาพระคลัง(หน)

ในตอนจอมพรานเล่มแรกที่ดารินได้มาหารพินทร์เพื่อจะให้วันแต่งงานของทั้งสองแต่รพินทร์เข้าใจผิดไปเอง มีอยู่ช่วงหนึ่งที่รพินทร์คุยโวถึงพระขุนแผนว่า "ไม่อยากคุย พระขุนแผนของผมดีเสียอย่าง" ทำให้ดารินหมั่นไส้ว่าเอาว่าหากดีจริงทำไหมถึงโดนผู้หญิงทิ้ง หรือการพูดถึงดาบฟ้าฟื้นของขุนแผน ซึ่งมีการกล่าวถึงในตอนที่ใช้เปรียบเทียบกริชที่ปักบนคัมภีร์มายาวิน โดยไชยยันต์ได้กล่าวว่า "เอ มันทำด้วยเหล็กอะไรนี่ สียังกะปีกตัวด้วงมะพร้าว น้ำหนักเหมาะมือดีเหลือเกิน แต่หวังว่าคงไม่ตัดเหล็กด้วยกันขาดยุ่ยแบบเดียวกับดาบฟ้าฟื้นของขุนแผนนะ" นอกจากนั้นก็ยังมีการกล่าวถึงในแง่การชมธรรมชาติด้วยการ ใช้การขับเสภา ขุนช้าง ขุนแผน ในตอนที่ใชยยันต์ได้ปลอบใจดาริน หลังจากที่ดารินได้ส่องกล้องเห็นเสือดาวตกเขา แต่ภายหลังก็สามารถปีนขึ้นมาได้ใหม่ ด้วยการกล่าวถึงเสภา ในตอนเดินป่าไว้ว่า

ซึ่งแงซายก็ได้บอกกล่าวว่า "ขณะนี้ นายหญิงก็เปรียบเหมือนนางทมยันตีนั่นแหละ"

หรือในตอนที่ดารินได้พบกับวราดาชรี นั้นได้บอกกับดารินว่า "น้องสาว ตอนนี้เธอไม่ผิดอะไรกับนางทมยันตี เที่ยวได้บุกป่าฝ่าดงซมซานตามหาพระนล เลยนะ" ซึ่งนางทมยันตีนั้นก็เป็นนางเอกในพระนลคำหลวงนั้นเอง

ซึ่งรพินทร์ก็ตอบว่า "ผมไม่ไช่กามนิตนี่ครับ ก็เลยไม่คิดที่จะไปสุขาวดีแดนสวรรค์"

และในตอนที่รพินทร์และดารินได้พบกันที่กลางดึก ณ ศาลาปาริชาติ ในอุทยานหลวงแห่งมรกตนคร หลังจากที่คนทั้งสองต้องพลัดพรากจากกันมานาน ระหว่างทางที่เดินไปพบกับคณะของดาริน รพินทร์ได้พูดถึงดอกปาริชาติหรือดอกทองกวาว ที่เชื่อกันว่าถ้าใครได้ดมก็จะรำลึกถึงอดีตชาติเหมือนกับกามนิตและวาสิฎฐี แต่ดารินก็พูดว่า "ฉันไม่ต้องการเป็นวาสิฏฐี และคุณก็ต้องไม่ใช้กามนิต เพราะคนคู่นั้นไม่เคยได้สมหวังในความรักเลย ไม่ว่ากี่ชาติ กี่ภพ จนกระทั่งในที่สุดต่างคนต่างไปเกิดเป็นดวงดาวห่างไกลกันหลายพันปีแสง ได้แต่ส่งกระแสสนทนาโต้ตอบคุยกันในแต่ละประโยคก็กินเวลานานเป็นโกฎิแสน"

ส่วนอีกตอนก็คือ หลังจากที่รพินทร์ได้พาคณะเดินทางของดร.สแตนลี่ห์ไปพบกับทะเลสาบใหญ่ ก่อนที่ตาพรานของเราจะฝันว่าทำมงกุฏไพรให้แก่ดาริน บุญคำได้บอกกับรพินทร์ว่า "นายส่องกล้องดูให้ดีๆเถอะ น่าจะมีฝูงนังกินรีมาถอดปีกถอดหางเล่นน้ำอยู่ตรงไหนสักแห่ง เดี๋ยวพรานบุญคนนี้จะจับมาสักตัว เลือกเอาตัวที่สวยที่สุด มาถวายพระสุธนรพินทร์"

ทศกัณฐ์ จะปรากฏบ่อยครั้ง ในเพชรพระอุมาส่วนใหญ่จะใช้เรียกแทนคนที่คอยขัดคอคนอื่น เช่นบุญคำจะใช้เรียกรพินทร์อย่างในตอนหนึ่งที่แกอาสาจะนวดให้มาเรีย แต่รพินทร์ห้ามเอาไว้ จนแกบอกว่า"นายเราละก็ เป็นซะยังงี้ ทศกัณฐ์ยันเตเลย ตัวเองไม่เอาไหนแล้วยังจะยังกันท่าคนอื่น" และบุญคำก็ยังใช้เรียกตัวเองที่คอยกันท่าระหว่างรพินทร์กับคริสติน่าและอลิซาเบล

ทหารพระรามและเมืองขีดขิน สำหรับทหารพระรามนั้นจะไว้ใช้เรียกลิงในเรื่องเพชรพระอุมาอย่างเช่นลิงยักษ์ที่ปรากฏในไพรมหากาฬ รวมทั้งพลพรรคลิงของวายา อย่างเช่นในตอนที่คณะเดินทางถูกขโมยสัมภาระไปหมดด้วยฝีมือของพลพรรควายา บุญคำก็บ่นถึงของที่ถูกขโมยไปตอนหนึ่งว่า

"ไอ้พวกนี้มันลิงดำมีฤทธิ์ สงสัยเป็นพวกนิลเพชร นิลพัท ทหารลิงพันธุ์ดำเมืองขีดขินในเรื่องรามเกียรติ์ทั้งนั้น ไอ้พระรามแงซายของข้าหมดท่าเลย เพราะศรพรหมมาสตร์ถูกขโมยไปเสียด้วยแล้ว น่าชมกันละอีคราวนี้"

ในส่วนเมืองขีดขินนั้นจะเป็นการใช้เรียกเมืองของวายา ว่าเป็นเมืองขีดขิน เพราะเป็นเมืองที่มีพลเมืองเป็นลิงเหมือนทหารลิงในเมืองขีดขินของพระราม

ยักษ์กุมภกัณฑ์ มีกล่าวในที่ คณะเดินทางได้ยินเสียงร้องของเจ้าทีเร็กซ์ต่างก็มีการสันนิษฐานว่าเป็นเสียงอะไร บุญคำจึงได้กล่าวออกมาว่า "เอ๊ะ! ไม่เข้าท่าซะแล้วนาย ยักษ์กุมภกัณฑ์ ที่ไหนมาหักป่าอยู่แถวๆ ปราสาทหินโน่น!"

และในตอนที่เจ้าบรอนโตเซารัสจะโผล่จากน้ำ โดยที่ตัวมันทำให้เกิดคลื่นขนาดใหญ่ ส่งผลให้ไชยยันต์อุทานว่า "เฮ้ย! อะไรน่ะ ปลาวาฬหรือว่ายักษ์กุมภกัณฑ์ดำน้ำเล่นอยู่ตรงนั้น"

หิรัญยักษ์ม้วนแผ่นดิน อันที่จริงแล้วเจ้าหิรัญยักษ์นั้นก็เป็นยังส่วนหนึ่งในคัมภีร์อันศักดิ์สิทธิ์ทางศาสนาพราหมณ์ คือคัมภีร์นารายณ์สิบปาง และหนึ่งในปางทั้งสิบของพระนารายณ์ก็มีเรื่องหิรัญยักษ์

รามเกียรติ์รวมทั้งความเชื่อพระนารายณ์ได้อวตารมาเป็นพระพุทธเจ้าของเราในปางที่ 9 ด้วย ในตอนที่กล่าวถึงหิรัญยักษ์ม้วนแผ่นดินก็คือตอนที่คณะเดินทางได้พบกับเจ้าทีเร็กซ์เป็นครั้งแรกและเกิดการต่อสู้กันระหว่างสัตว์โลกล้านปีและมนุษย์ ในช่วงที่รพินทร์กำลังจะเข้าไปช่วยแงซาย ตอนนั้นได้กล่าวไว้ว่า

"....หัวกระสุนพุ่งทะลวงส่วนใดส่วนหนึ่งของปากมันอีกครั้งอย่างจังที่สุดเหมือนเอาปืนอัดลมยิงถูกปากตะกวด ไอ้ยักษ์สะดุ้งผงะอีกครั้ง แล้วคราวนี้ฤทธิ์ของมันก็อุปมาประหนึ่งยักษ์หิรัญฯม้วนแผ่นดินในเรื่องรามเกียรติ์ ..." ซึ่งสุดท้ายนั้นเจ้าหิรัญยักษ์ในรามเกียรต์ตนนั้นก็ต้องตายด้วยหมู อันเป็นพระนารายณ์อวตารมาเป็นหมูปราบหิรัญยักษ์

นางเบญจกาย เป็นตอนที่คณะเดินทางได้พบกับฝูงลิงยักษ์ของนีลา โดยนีลามีความสนใจในตัวมาเรียเป็นพิเศษ จนทำให้ทุกคนกลัวว่ามาเรียจะโดนลิงทำอนาจาร ตอนหนึ่งบุญคำได้ถามส่างปาว่าหากมาเรียโดนนีลาจับทำเมีย มันจะทำอย่างไร ส่างปาก็ตอบว่ายกให้มันไปแต่ขอบ้องกัญชาของมันคืนและไม่ต้องกลัวเพราะมาเรียบอกว่าอยากมีสามีเป็นลิงมานานแล้ว ตาบุญคำก็บอกว่า

"เอ็งนึกว่านายแหม่มเอ็งเป็นนางยักษ์เบญจกายหรือยังไง ถึงจะมีผัวเป็นหนุมาน"

หนุมาน ตอนที่รพินทร์ได้รับบาดเจ็บจากการตกเหว หลังจากที่ได้รับการช่วยเหลือแล้ว บุญคำได้ให้รพินทร์กินยาสมุนไพรของแกก็คือ หนุมานประสานกายตำผสมกับเหล้าป่า แล้วแกก็บอกว่า

"เอาละ…ประเดี๋ยวหนุมานก็ลุกขึ้นแผลงฤทธิ์ได้ยาพิเภกมาแล้ว นายกูก็ลูกพระพายเหมือนกัน"

หอกโมกขศักดิ์ หอกที่บุญคำทำขึ้นเพื่อเอาไว้สู้กับเจ้าผีดิบมันตรัยและค้างคาวยักษ์ ซึ่งรพินทร์ก็ได้ใช้หอกอันนี้จัดการกับค้างคาวยักษ์ด้วย หอกโมกขศักดิ์นี้เป็นหอกที่ปรากฏในรามเกียรติ์โดยเป็นหอกที่ทำร้ายพระลักษณ์จนได้รับบาดเจ็บ จนหนุมานต้องหายามารักษา

รวมทั้งมีตัวเอกที่ชื่อคล้ายคลึงกับนางจิตราในมหาภารตะด้วยก็คือจิตรางคนางค์ โดยที่หญิงทั้งสองมีความคล้ายกันในแง่ความสามารถทางการรบ ตำแห่งอันเป็นมกุฎราชกุมารีทั้งคู่ แต่จะต่างกันในรายละเอียดปลีกย่อยคือหน้าตาที่จิตรางคนางค์จะมีความสวยงามที่มากกว่านางจิตรา

"ประหนึ่งน้ำค้างที่เกาะอยู่ใบพฤกษา ครั้นยามดึกก็เนืองนองมากมายปานจะรองดื่มให้ฉ่ำทรวงได้ แต่พอรุ่งแจ้งแสงปัจจุส่อง น้ำค้างก็ย่อมจะละลายเหือดหายไป น้ำใจนางก็เปรียบฉะนั้น" ซึ่งเพลงนี้มีส่วนคล้ายกับบทกลอนในเรื่องจันทโครพ คือ

โดยส่วนใหญ่แล้วเพลงนี้มักจะเป็นการเปรียบเทียบอารมณ์ของดารินอยู่เสมอ